Ahmet Furkan Budak — Stratejik Marka Danışmanı

Makaleler·Marka Stratejisi

B2B Şirketler Nasıl Güçlü Bir Marka Oluşturur?

· Stratejik Marka Danışmanı ·

B2B şirketler güçlü bir markayı üç işi birlikte yaparak kurar. Satın alma kararını ortaklaşa veren kişilerin riskini azaltır, ihtiyaç doğduğu anda akla gelen isimler arasında yer alır ve kararı imzalayan kişiye kişisel bir güvence verir. Bu üçünü başaran tedarikçi, teklif aşamasına kısa listeden girer.

Kurumsal alımda marka, logodan ve fuar standından çok daha geniş bir alanı kapsar. Teknik yeterlilik, satış ekibinin tutumu, referanslar ve teslimattaki istikrar aynı itibarın parçalarıdır. Aşağıdaki bölümler B2B markasını biçimlendiren etkenleri sırayla ele alıyor. Bunlar satın alma komitesi, risk algısı, uzun satış döngüsü, kategori giriş noktaları ve kararlardaki kişisel boyuttur.

B2B satın alma kararını kim verir?

Karl Schmidt, Brent Adamson ve Anna Bird, 2015’te Harvard Business Review’da yayımlanan makalelerinde satış temsilcilerinin artık tek başına karar veren bir yöneticiyle nadiren karşılaştığını yazar1. Karar yetkisi farklı rollerdeki kişilerden oluşan gruplara dağılmıştır ve bu kişilerin her birinin veto hakkı vardır1.

Bu tablo marka iletişimini doğrudan etkiler. Finans yöneticisi toplam maliyeti, bilgi işlem sorumlusu entegrasyon riskini, son kullanıcı günlük kullanım kolaylığını sorgular. Satın alma birimi ise sözleşme koşullarına ve tedarikçinin sürekliliğine bakar. Güçlü bir B2B markası aynı vaadi her role o rolün diliyle anlatabilir. Bütün komiteyi tek bir teknik broşürle ikna etmeye çalışan şirket, en az ikna olmuş üyenin vetosuna açık kalır.

Risk algısı markanın ağırlığını nasıl değiştirir?

Örgütsel satın alma uzun süre rasyonel bir süreç olarak görüldü. Bu yaklaşıma göre risk arttıkça alıcılar nesnel ölçütlere yönelir ve marka gibi öznel işaretlerin etkisi azalır2. Brown, Zablah, Bellenger ve Johnston’ın 2011 tarihli çalışmasında görüşülen yöneticiler farklı bir tablo çizdi. Onlara göre markalar risk azaltan bir kestirme işlevi görür ve etkileri risk arttıkça büyür2.

Araştırmanın saha çalışmaları, satın alma merkezlerinde görev yapan 206 ve 180 kişiyle yürütüldü2. Sonuçlar risk ile marka duyarlılığı arasında U biçiminde bir ilişkiye işaret ediyor. Duyarlılık görece düşük ve yüksek riskli durumlarda en yüksek düzeye çıkıyor2. Bu ilişki, rekabet yoğunluğunun düşük olduğu pazarlarda daha belirgin hale geliyor2. Yüksek tutarlı ve geri dönüşü zor alımlarda tanınan bir isim, kararı verenin kurum içindeki itibarını da korur.

Uzun satış döngüsünde marka ne işe yarar?

B2B alımlarının önemli bir kısmı yıllara yayılan sözleşmelerle ve seyrek aralıklarla yapılır. Ehrenberg-Bass Enstitüsü’nden John Dawes’a göre B2B alıcılarının yüzde 5’i belirli bir anda satın almaya hazırdır3. Ulaşılan alıcıların yüzde 95’i ise aylarca, hatta yıllarca satın alma yapmayacaktır3. Oran, Dawes’un yazıya dökmeye bile gerek görmediği basit bir gözleme dayanır3. Bu yüzden kesin bir ölçümden çok yön gösteren bir kural olarak okunmalıdır.

Gözlemin işaret ettiği ilke yine de güçlüdür. Alıcılar pazara kendi ihtiyaçlarına göre girer ve pazarlama bu anı öne çekemez3. Yapılabilecek olan, ihtiyaç doğduğunda markanın akla gelme olasılığını artırmaktır3. Satış döngüsü uzun sektörlerde yalnız teklif dönemlerinde görünen şirketler, ihtiyacın ortaya çıktığı anı rakiplerine bırakır. Marka çalışması, alıcı henüz pazarda yokken yapılan bir hazırlıktır.

Kategori giriş noktaları B2B markasına nasıl yön verir?

Kategori giriş noktası (category entry point), alıcının bir satın alma durumuyla karşılaştığında belleğine ulaşmak için kullandığı ipuçlarıdır4. Jenni Romaniuk’un 2022 tarihli B2B raporu bunu bir örnekle anlatır. Cuma günkü müşteri etkinliği için yemek firması arayan bir alıcının ipuçları “vegan seçenekleri iyi” ve “servis personeli de sağlayabilir” olabilir4.

Rapor bu ipuçlarını bulmak için ne zaman, nerede, neden ve kiminle gibi sorulara dayanan bir çerçeve önerir4. B2B’de her soru iki açıdan sorulur. Biri işletmenin hedefleridir, diğeri kararı veren profesyonelin terfi etmek, yetkinliğini göstermek ya da kovulmamak gibi kişisel kaygılarıdır4. Kiminle sorusu, satın alma komiteleri nedeniyle B2B’de ayrıca önem taşır4. Romaniuk burada “IBM’i satın aldığı için kimse kovulmadı” sözünü hatırlatır4.

Raporun ölçüm bulgusu da dikkat çekicidir. ABD’deki ticari sigorta müşterileri üzerinde 17 ürünle yapılan analizde, markaya bağlanan giriş noktası azaldıkça tedarikçi değiştirme olasılığı artıyor4. Bu kategoride eklenen her giriş noktası, ayrılma olasılığını yüzde 5 düşürüyor4. Giriş noktası sayısı, müşteri tedarikçi değiştirdiğinde markanın seçilme şansını da yükseltiyor4.

Duygu B2B kararlarında nasıl bir rol oynar?

B2B alıcılarının yalnız teknik tablolarla karar verdiği varsayımı, imzayı atanın da bir insan olduğunu hesaba katmaz. Bain & Company ortakları Eric Almquist, Jamie Cleghorn ve Lori Sherer’in HBR’de yayımlanan çalışması bu boyutu öne çıkarır. Çalışmaya göre ürünler emtialaştıkça alıcıların öznel ve kimi zaman oldukça kişisel kaygıları satın almada önem kazanır5.

Romaniuk’un sıraladığı kişisel kaygılarla birlikte okunduğunda tablo netleşir. B2B’de duygu çoğu zaman güvende hissetme, takdir görme ve yanlış seçimin sorumluluğunu taşımama isteği olarak ortaya çıkar. Bu nedenle B2B iletişiminde duygu ile kanıt birbirini tamamlar. Duygu dikkat çeker ve hatırlanmayı kolaylaştırır, kanıt ise komitedeki temkinli üyeye kararını savunabileceği gerekçeyi verir.

Volvo Trucks örneği neyi gösteriyor?

Volvo Trucks’ın Kasım 2013’te yayımladığı “The Epic Split” filmi, bu dengeyi kuran B2B iletişimine bir örnektir6. Filmde Jean-Claude Van Damme, geri geri giden iki Volvo FM kamyonunun yan aynalarına basarak bacaklarını iki yana açar6. Şirketin basın bültenine göre filmin amacı Volvo Dynamic Steering sisteminin dengesini göstermekti6.

Yönetmen Andreas Nilsson, belgesel tarzındaki önceki filmlerden farklı olarak daha şiirsel bir iş yapmak istediklerini söyler6. Ekip, kamyonların neler yapabildiğini gösterinin kendisinin anlatmasına izin vermiştir6. Film, “The Chase”, “The Hamster Stunt” ve “The Ballerina Stunt” gibi önceki çalışmaların devamıydı6. Gösterinin arkasında gerçek bir mühendislik yeniliği vardı. Volvo Group, sistemi geliştiren altı kişiye 2014 Volvo Teknoloji Ödülü’nü verdi7. Şirketin o dönemki CEO’su Olof Persson, Volvo’nun bu tür bir sistemi müşterilerine sunabilen dünyadaki ilk araç üreticisi olduğunu söyledi7. Örnekte duygusal anlatım, satın alma komitesinin sorgulayabileceği somut bir ürün kanıtına dayanıyor.

B2B markası, satın alma komitesindeki en temkinli üyeye kararını savunabileceği bir gerekçe verdiğinde güç kazanır. Bu gerekçe tek bir kampanyayla kurulamaz, yıllar içinde biriken hatırlanma, kanıt ve tutarlı teslimatla oluşur. Ürününü anlatmakla yetinen tedarikçi, kısa listeye girmek için her seferinde yeniden uğraşır. Alıcının hangi durumda kimi arayacağını önceden belirleyen marka ise o listeye davet edilir.

Sık sorulan sorular.

  • Küçük bir B2B şirketi markaya nereden başlamalı?Satış ekibinin sahadan getirdiği bilgilerle müşterilerin hangi durumlarda tedarikçi aradığını listelemek iyi bir başlangıçtır. Bu liste, sınırlı bütçenin hangi mesajlara ayrılacağını da gösterir.
  • B2B markasında satış ekibinin rolü nedir?Satış ekibi markanın en görünür temas noktasıdır ve vaadi her görüşmede yeniden kurar. Teklif dosyaları, sunumlar ve referans anlatıları ana mesajla aynı çizgide hazırlandığında komite üyeleri tutarlı bir tablo görür.
  • B2B markasının gücü nasıl izlenebilir?Markanın öncelikli satın alma durumlarıyla ne ölçüde ilişkilendirildiği düzenli anketlerle izlenebilir. Teklif davetlerine çağrılma oranı ve onaylı tedarikçi listelerine girme durumu da satış verisinden okunabilen yararlı göstergelerdir.

Konuyla ilgili yazılar.

Kaynakça

  1. 1.Karl Schmidt, Brent Adamson ve Anna Bird, “Making the Consensus Sale”, Harvard Business Review, 2015. hbr.org
  2. 2.Brian P. Brown, Alex R. Zablah, Danny N. Bellenger ve Wesley J. Johnston, “When do B2B brands influence the decision making of organizational buyers? An examination of the relationship between purchase risk and brand sensitivity”, International Journal of Research in Marketing, 2011. ideas.repec.org
  3. 3.Peter Weinberg ve Jon Lombardo, “The 95:5 rule is the new 60:40 rule”, Marketing Week (Ehrenberg-Bass Institute yeniden yayını), 2021. marketingscience.info
  4. 4.Jenni Romaniuk, “Category Entry Points in a Business-to-Business (B2B) world”, Ehrenberg-Bass Institute for Marketing Science, 2022. marketingscience.info
  5. 5.Eric Almquist, Jamie Cleghorn ve Lori Sherer, “The B2B Elements of Value”, Harvard Business Review, 2018. hbr.org
  6. 6.Volvo Trucks, “Jean-Claude Van Damme and Volvo Trucks perform world-first stunt”, Volvo Trucks basın bülteni, 2013. mb.cision.com
  7. 7.Volvo Group, “Award for technology behind ’The Epic Split’”, Volvo Group, 2014. volvogroup.com

Danışmanlık

Markanız için doğru adımı birlikte belirleyelim.

Marka Masası’nda strateji, konumlandırma ve büyüme kararlarınızı birebir ele alıyoruz.

Diğer Yazılar