Makaleler·Marka Konumlandırma
Lüks Marka ile Premium Marka Arasındaki Fark Nedir?
Ahmet Furkan Budak · Stratejik Marka Danışmanı ·
Premium marka, rakiplerinden daha iyi olduğunu kanıtlayarak yüksek fiyat alır. Lüks marka ise karşılaştırmayı reddeder ve değerini nadirlikten, mirastan ve sembolik anlamdan türetir. Bu yüzden iki model fiyat düzeyinden çok iş yapma mantığıyla ayrışır. Premium “daha iyiyim” der, lüks “benzerim yok” der.
Ayrımın neden bu kadar bulanıklaştığını Jean-Noël Kapferer ve Vincent Bastien açık biçimde anlatır. Yazarlara göre masstige, opuluxe, premium, ultra premium ve trading up gibi yeni terimler kavramları daha da karmaşık hale getirmiştir1. Yazarlar, lüks ürünün, lüks markanın ya da lüks şirketin ne olduğu konusunda yaygın bir karışıklık bulunduğunu belirtir1. Kapferer ve Bastien, lüksün hem modadan hem de premiumdan güçlü biçimde ayrılması gerektiğini savunur ve lüks pazarlamasının sezgiye aykırı kurallarını ortaya koyar1.
Premium marka değerini neye dayandırır?
Kapferer’e göre premium ya da süper premium iş modeli, nesnel olarak en iyi ürünü yaratma isteğine dayanır2. Verdiği örnek Grey Goose votkasıdır. Marka, uzman jürilerden aldığı ödüllere dayanarak kendini dünyanın en iyi tadına sahip votkası olarak tanıtır2. Kapferer’in ifadesiyle karşılaştırmayı reddeden lüksün aksine süper premium markalar karşılaştırmayı arar ve ününü onun üzerine kurar2.
Premium mantığın merkezinde işlevsellik ve fiyat-performans dengesi durur. Müşteri ödediği farkı test sonuçları, ödüller, dayanıklılık ya da hizmet kalitesi gibi ölçülebilir bir üstünlükle gerekçelendirir. Bu gerekçe premium markaya geniş bir pazarda büyüme imkânı verir. Aynı gerekçe markayı rakiplerin hamlelerine de açık tutar, çünkü daha iyi bir ürün geldiğinde fiyat farkının dayanağı aşınır.
Lüks marka neden kendini rakiple kıyaslamaz?
Kapferer ve Bastien’e göre lüks karşılaştırmalı olmaktan çok üstünlük ifade eden bir kategoridir3. Yazarlar makul bir fiyatın akla, dolayısıyla karşılaştırmaya seslendiğini hatırlatır3. Lüks markanın kendini bir rakibe göre tanımlaması, onu tam da kaçtığı fiyat-performans hesabına geri çeker.
Yazarların aktardığı Krug örneği bu farkı somutlaştırır. Moët & Chandon, Dom Pérignon’u Krug’un üç katı bir fiyatla piyasaya sürmüştü3. Krug’un önündeki seçeneklerden biri Dom Pérignon’u taklit edip iyileştirmekti, yazarlar buna Lexus tipi strateji der3. Bu, premium mantığın tipik cevabıdır. Krug ise fiyatlarını en alttaki üründen başlayarak yükseltmeyi seçti ve on yıl içinde şişe fiyatı 19 dolardan 100 dolara çıktı3.
Fiyat iki modelde nasıl farklı çalışır?
Premium modelde fiyat, rakiplere göre sunulan fazladan değerin karşılığıdır. Talep fiyata duyarlıdır ve fiyat düştüğünde satış artar. Kapferer ve Bastien, standart pazar modelinde fiyat düşünce talebin arttığını, lükste ise bu ilişkinin tersine döndüğünü yazar3. Bu nedenle sıraladıkları anti-yasalardan biri, talebi artırmak için fiyatları zaman içinde yükseltmektir3.
Kapferer, lüks markanın hayal edilen bir marka olarak kalabilmesi için asla aşağı inmemesi ve fiyat kırmaması gerektiğini savunur2. Erişilebilir hatlar açılacaksa bunların sınırlı ölçekte tutulması ve sistematik bir yukarı taşımayla dengelenmesi gerekir2. Premium bir marka için kampanya dönemleri ticari bir araçken, lüks markada fiyatı indirmek kimliğe dokunan bir karardır.
Yüksek fiyat tek başına lüks yaratmaz. Kapferer ve Laurent, yedi ülkede 21 kategori için 8.376 tüketiciye lüksün hangi fiyattan başladığını sormuştur4. Cevaplarda tüketiciler arasında aşırı bir dağılım çıkmış, büyük çoğunluk çok düşük eşikler belirtmiştir4. Yazarlar bu bulgudan pahalılığın, lüks gibi, göreli bir kavram olduğu sonucunu çıkarır4. Fiyatını yükselten bir premium marka bu yüzden kendiliğinden lüks konuma geçmez.
Nadirlik ve miras lüksü nasıl ayakta tutar?
Lüks markaların büyüdükçe prestijlerini nasıl koruduğu, Kapferer’in nadirlik üzerine çalışmasının konusudur. Kapferer’e göre bu markalar sanal nadirlik taktikleri uygular ve kendilerini sanat olarak kurar5. Malzemenin ya da zanaatin nadirliğinin yerini nitel bir nadirlik almıştır5. Kapferer’in vardığı yargı, lüks sektörün kitlelere sembolik ve büyülü bir güç sattığıdır5.
Miras, bu sembolik gücün zaman içindeki taşıyıcısıdır. Krug, yazarların anlatımında beş kuşaktır aynı aile tarafından yönetilen bir evdir3. Patek Philippe’in 1996 sonbaharında başlattığı Generations kampanyası da ürünü bir sahiplik nesnesinden çok kuşaktan kuşağa aktarılan bir emanet olarak kurgular6. Kampanya başlığına göre bir Patek Philippe’e hiçbir zaman sahip olunmaz, yalnız bir sonraki kuşak için ona bakılır6. Premium bir ürün yeni modeller çıktıkça eskirken, lüks ürünün değeri zamanı aşacak biçimde tasarlanır.
Sembolik değer, alıcı dışındakilerin de markayı tanımasını gerektirir. Kapferer, lüks bir ürüne sahip olmanın değerinin bir parçasının sahibi olmayanların onu tanıması olduğunu söyler2. Aston Martin’in küçük bir marka olmasına rağmen James Bond filmlerinde ürün yerleştirmeye başvurması bu ilkeye örnektir2.
Bir marka hangi modeli seçmelidir?
Seçim, markanın elindeki üstünlüğün türüne bağlıdır. Ölçülebilir bir performans farkı ve geniş bir pazarda büyüme hedefi premium modele işaret eder. Lüks model ise sembolik birikim, uzun bir zaman ufku ve değer zincirinin sıkı denetimini ister. Kapferer, lüksü yerel kültürün elçisi olarak gördüğü için üretimin başka ülkelere taşınmamasını önerir2. Dağıtımın tamamen markanın denetiminde kalmasını da bire bir hizmetin orada gerçekleşmesi gerektiği için zorunlu sayar2. Lisans vermenin ise kontrol kaybına ve kötü müşteri deneyimi riskine yol açtığını belirtir2.
İki model arasında kalmak en pahalı seçenektir. Lüks fiyatı isteyip kendini rakiplerle kıyaslayan bir marka, karşılaştırmaya açık bir ürünü karşılaştırma dışı bir fiyatla satmaya çalışır. Kapferer ve Laurent’in çalışması da aşağı doğru genişlemelerin lüks sektörün büyümesini ve erişilebilir fiyatlı ürün hatlarını beslediği tespitinden yola çıkar4. Bu esneklik, ancak markanın hangi mantıkla yönetildiği netleştikten sonra güvenle kullanılabilir.
Premium ile lüks arasındaki karar, fiyat etiketinden önce markanın hangi soruya cevap verdiğini belirler. Premium marka “neden daha iyiyim” sorusunu kanıtla, lüks marka “kimim” sorusunu süreklilikle cevaplar. İkisini aynı anda cevaplamaya çalışan marka, ne kanıtın gücünü ne de kimliğin çekimini tam olarak kullanabilir.
Konuyla ilgili yazılar.
- Premium marka oluşturmanın yapı taşları. Premium modeli seçen bir markanın atması gereken adımları sırasıyla anlatır.
- Sessiz lüks yaklaşımı. Değerini gösterişe başvurmadan kuran konumlandırma biçimini ayrı bir açıdan ele alır.
- Müşterilerin bir markaya neden daha fazla para ödediği. Fiyat priminin tüketici tarafındaki kaynaklarını inceler.
- Marka lisanslamanın işleyişi. Lüks markaların lisans konusundaki temkininin arka planını açıklar.
- Marka konumlandırma. Premium modelin dayandığı karşılaştırmalı konum kararını bütünüyle ele alır.
Kaynakça
- 1.Jean-Noël Kapferer ve Vincent Bastien, “The specificity of luxury management: Turning marketing upside down”, Journal of Brand Management (IDEAS RePEc kaydı), 2009. ideas.repec.org
- 2.Jean-Noël Kapferer, “The Business Model Of Luxury Brands”, Branding Strategy Insider (Kapferer On Luxury kitabından alıntı), 2016. brandingstrategyinsider.com
- 3.Jean-Noël Kapferer ve Vincent Bastien, “The Anti-Laws Of Luxury Marketing #13”, Branding Strategy Insider (The Luxury Strategy kitabından alıntı), 2009. brandingstrategyinsider.com
- 4.Gilles Laurent ve Jean-Noël Kapferer, “Where do consumers think luxury begins? A study of perceived minimum price for 21 luxury goods in 7 countries”, Journal of Business Research (ESSEC araştırma kaydı), 2016. faculty.essec.edu
- 5.Jean-Noël Kapferer, “Abundant rarity: The key to luxury growth”, Business Horizons (IDEAS RePEc kaydı), 2012. ideas.repec.org
- 6.Patek Philippe, “Patek Philippe celebrates the 20th anniversary of its Generations campaign and of the Patek Philippe Magazine”, basın bülteni, 2016. static.patek.com
Danışmanlık
Markanız için doğru adımı birlikte belirleyelim.
Marka Masası’nda strateji, konumlandırma ve büyüme kararlarınızı birebir ele alıyoruz.
Diğer Yazılar

