Ahmet Furkan Budak — Stratejik Marka Danışmanı

Makaleler·Kişisel Marka

Kurucu Kişisel Markası Şirketin Büyümesini Nasıl Etkiler?

· Stratejik Marka Danışmanı ·

Kurucunun kişisel markası, şirketin kendi itibarı oluşmadan önce yatırımcıdan, adaydan, müşteriden ve medyadan kredi almasını sağlar. Bu kredi erken evrede büyümeyi hızlandırır. Aynı kredi şirketin değerini tek bir kişiye bağladığı ölçüde anahtar kişi riskine dönüşür ve şirket büyüdükçe bu riskin bedeli artar.

Etkinin yönünü belirleyen, kurucu markasının hangi işe hizmet ettiğidir. Kurucunun görünürlüğü şirketin kurumsal varlıklarını besliyorsa büyüme kalıcı olur. Görünürlük kurumsal varlıkların yerine geçiyorsa şirket, kurucunun takvimi ve itibarı kadar büyüyebilir.

Kurucu markası yatırımcı kararını nasıl etkiler?

Erken evrede yatırımcının elinde az veri vardır. Gelir geçmişi kısa, müşteri tabanı dar ve ürün henüz olgunlaşmamıştır. Bu belirsizlikte kurucunun geçmişi, çevresi ve kamuoyundaki duruşu karar için ana bilgi kaynaklarından biri haline gelir.

Ethan Mollick’in kitle fonlaması üzerine yaptığı çalışma bu etkinin erken finansmandaki izini gösterir. Toplam fonu 237 milyon doları aşan 48.500’den fazla projeyi inceleyen araştırmaya göre kişisel ağlar ve proje kalitesi fonlama başarısıyla ilişkilidir1. Mollick bulguların, kurucuların davranışlarının girişim finansmanı bulma yeteneğini nasıl etkileyebildiğine ışık tuttuğunu belirtir1.

Kurucunun şirketin başında kalması da piyasada olumlu karşılanabilir. Rüdiger Fahlenbrach’ın çalışmasına göre ABD’nin en büyük halka açık şirketlerinin yüzde 11’ini kurucusu yönetiyor2. Bu şirketler Ar-Ge’ye daha fazla yatırım yapıyor, sermaye harcamaları daha yüksek ve satın almaları daha odaklı2. 1993-2002 döneminde bu şirketlere eşit ağırlıkla yatırım yapan bir strateji, yıllık yüzde 8,3 kıyas üstü getiri sağlardı2. Pek çok değişken kontrol edildikten sonra fark yıllık yüzde 4,4’te kalıyor2. Bulgu kurucu liderliğine ilişkindir ve kişisel markanın tek başına etkisini ölçmez. Yine de yatırımcıların kurucuya neden ayrı bir ağırlık verdiğini açıklar.

Yetenek kazanımında kurucunun görünürlüğü ne işe yarar?

Henüz bilinmeyen bir şirkete katılan ilk çalışanlar çoğunlukla bir kişiye ve onun anlattığı geleceğe katılır. Kurucunun yazıları, konuşmaları ve kamuoyundaki tutumu, adaylara şirketin çalışma kültürü hakkında iş ilanından daha zengin bir bilgi verir. Bu görünürlük benzer değerleri paylaşan adayları çeker, uyumsuz olanları da başvurmadan eler. Aynı etki deneyimli yöneticilerin transferinde de görülür, çünkü kıdemli bir aday kariyerini emanet edeceği liderin kararlarını önceden okumak ister.

Etkinin bir sınırı vardır. Kurucu için gelen aday, kurucunun gündelik işten çekildiği gün şirkette kalmak için yeni bir neden arar. Bu yüzden işe alım anlatısı zamanla “kurucuyla çalışmak” fikrinden ekibe, misyona ve öğrenme olanaklarına kaymalıdır. Kutuplaştırıcı kamusal çıkışlar ise aday havuzunu daraltabilir. Kurucunun tartışmalı bir konudaki sözü, şirketin işveren itibarına da yazılır.

Kurucu markası satışa ve medyaya nasıl yansır?

Erken satışlarda kurucunun çevresi ve güvenilirliği çoğu zaman ilk kapıları açar. Gazeteciler de kurumlardan çok kişilerin hikâyesini yazmayı tercih eder. Bu nedenle görünür bir kurucu, reklam bütçesi sınırlıyken şirkete satın alınmamış medya (earned media) kazandırabilir.

Medyanın yarattığı ünün de bir bedeli vardır. Ulrike Malmendier ve Geoffrey Tate, prestijli iş ödülleri kazanan CEO’ları inceledi4. Ödül kazananlar sonrasında hem kendi geçmişlerine hem de eşleştirilmiş bir karşılaştırma grubuna göre daha düşük performans gösterdi4. Aynı yöneticiler yönetim kurulu üyeliği ve kitap yazmak gibi şirket dışı işlere daha çok zaman ayırdı4. Ödül sonrasında kâr yönetimi sıklığı da arttı4. Etkiler yönetişimi zayıf şirketlerde en güçlüydü4. Yazarlara göre medyanın yarattığı süperstar statüsünün hissedarlar açısından sonuçları olumsuzdur4.

Bu bulgu kurucu görünürlüğünü reddetmeyi gerektirmez. Görünürlüğün şirketin işine mi, kurucunun kendi profiline mi hizmet ettiğini düzenli olarak sorgulamayı gerektirir.

Anahtar kişi riski nasıl ortaya çıkar?

Anahtar kişi riski, şirketin değerinin bir kişinin varlığına, sağlığına ya da itibarına bağlanmasıdır. Yatırımcılar bu riski sözleşmeyle fiyatlar. TechCrunch’ın aktardığına göre girişim sermayedarları, A serisi yatırımın koşulu olarak anahtar kişi sigortası isteyebilir3. Bu sigorta, lehtarı şirket olan ve kurucular üzerine yapılan vadeli bir hayat sigortasıdır3. Gerekçe, kilit kişinin ani kaybında işin çökebileceği ya da ağır biçimde sarsılabileceğidir3.

Halka açık şirketler de bu bağımlılığı resmî belgelerinde açıklar. Tesla, 2014 mali yılına ait 10-K yıllık raporunda Elon Musk’ın hizmetlerine yüksek düzeyde bağımlı olduğunu yazdı5. Aynı belge, Musk’ın tüm zamanını ve dikkatini Tesla’ya ayırmadığını da belirtti5.

Risk itibar yoluyla da gerçekleşebilir. Martha Stewart, menkul kıymet dolandırıcılığıyla suçlanmasının ardından 4 Haziran 2003’te şirketinin başkanlık ve CEO görevlerinden istifa etti6. Martha Stewart Living Omnimedia’nın 30 Haziran’da biten çeyrekteki net kârı, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 86,2 azaldı6. Gelirler yüzde 16,3 düşüşle 65,8 milyon dolara indi6. Şirketin CEO’su Sharon Patrick, zorlukları Martha Stewart’ın kişisel hukuki durumunun etkilerine bağladı6.

Kurucu markasının katkısı şirket büyüdükçe nasıl değişir?

Kurucu markasının en yüksek getirisi erken evrededir. Şirket büyüdükçe bu getirinin kurumsal varlıklara aktarılması gerekir. Ürün itibarı, müşteri referansları, ekipteki uzman sözcüler ve şirket adına biriken medya arşivi bu varlıkların başında gelir. TechCrunch’ın aktardığı uygulama da aynı mantığı izler. Yönetim kurulları anahtar kişi poliçesini, şirketin başarısı tek bir kişinin vizyonuna bağlı kalmayana kadar yeniler3. Kurucu ya da ekip üyesi sayısı arttıkça tek bir kişinin önemi azalır3.

Bu aktarımın ilerleyişi birkaç göstergeyle izlenebilir. Yeni müşteri görüşmelerinin ne kadarında kurucunun bulunduğu, basında şirket adının kurucu adı olmadan geçme oranı ve yatırımcı sunumlarında ekibe ayrılan yer bunlardandır. Bu oranlar yükseldikçe şirket, kurucusunun açtığı krediyi kendi itibarıyla geri ödemeye başlar.

Kurucunun kişisel markası, şirkete erken dönemde ödünç verilmiş bir itibardır. Akıllıca kullanıldığında sermaye, yetenek ve müşteri çeker. Geri ödenmediğinde ise şirketin değerini tek bir insanın sağlığına, takvimine ve sözlerine rehin bırakır.

Konuyla ilgili yazılar.

Kaynakça

  1. 1.Ethan Mollick, “The dynamics of crowdfunding: An exploratory study”, Journal of Business Venturing, 2014. econpapers.repec.org
  2. 2.Rüdiger Fahlenbrach, “Founder-CEOs, Investment Decisions, and Stock Market Performance”, Journal of Financial and Quantitative Analysis, 2009. econpapers.repec.org
  3. 3.John Demeter, “Key Person Insurance Is VCs’ Assurance”, TechCrunch, 2015. techcrunch.com
  4. 4.Ulrike Malmendier ve Geoffrey Tate, “Superstar CEOs”, NBER Working Paper 14140, 2008. nber.org
  5. 5.Tesla Motors, “Form 10-K, 2014 mali yılı”, U.S. Securities and Exchange Commission, 2015. sec.gov
  6. 6.Al Jazeera, “Stewart scandal hits company profits”, Al Jazeera, 2003. aljazeera.com

Danışmanlık

Markanız için doğru adımı birlikte belirleyelim.

Marka Masası’nda strateji, konumlandırma ve büyüme kararlarınızı birebir ele alıyoruz.

Diğer Yazılar