Ahmet Furkan Budak — Stratejik Marka Danışmanı

Makaleler·Pazarlama

Pazarlama bir algılar savaşıdır, ürünler savaşı olmaz.

· Stratejik Marka Danışmanı ·

Aynı ürün bir ülkede bir numara olup başka bir ülkede tutunamıyorsa, pazarlamayı belirleyen şey algıdır. Campbell’s çorbaları ABD’de bir numarayken İngiltere’de esamesi okunmaz. Heinz ise İngiltere’de başarılıyken ABD’de tutunamaz. Aynı ürün, farklı algı.

Ürün geliştiren herkesin içinde güçlü bir inanç vardır: En iyi ürün eninde sonunda kazanır. Bu inanç iş kurmak için gereken cesareti verir, o yüzden kolay bırakılmaz. Ama ürün aynı ürünse, kazanan neden ülkeden ülkeye değişiyor? Bu soruyu ciddiye almayan marka, parasını yanlış cephede harcar.

Ürüne içeriden baktığınızda her farkı görürsünüz. Formülün neden değiştiğini, ambalajın neden kalınlaştığını bilirsiniz. Müşteri bunların çoğunu görmez. O, markanız hakkında duyduğu birkaç cümleyle ve aklında kalan tek bir izlenimle karar verir.

Aynı şey sizin ölçeğinizde de olur. Bir ilçede sevilen bir marka, komşu ilçede “pahalı” diye anılabilir. Bir kitlenin “kaliteli” dediği ürünü başka bir kitle “eski kafalı” bulabilir. Ürün aynı kaldığı halde ona bakan göz başka bir şey görür. Hangi gözün ne gördüğünü öğrenmeden satış rakamlarınızı yorumlayamazsınız.

Lezzet testini kazanmak satışı kazandırmaz.

Coca-Cola, yeni kolasının daha lezzetli olduğunu 200 bin lezzet testiyle kanıtladı. Bugün en çok satan ise testlerde en kötü tada sahip çıkan Coca-Cola Classic. Bir an durup bunu düşünün. Bir ürünün daha iyi olduğuna dair elinizde kanıt olabilir. Yine de pazar başka bir karar verebilir.

Bunun sebebi, insanların bir ürünü tek başına değerlendirmemesidir. Müşteri onu daha önce duyduklarıyla ve o adla kurduğu bağla birlikte tadar. Test masasında ölçtüğünüz şey ürünün kendisidir. Kasada para ödeten şey ise müşterinin o ürün hakkında inandıklarıdır.

Birçok markanın refleksi, müşteriyi daha fazla kanıtla ikna etmeye çalışmaktır. Karşılaştırma tabloları hazırlanır, teknik ayrıntılar öne çıkarılır. Bunların bir yeri vardır. Ama insan çoğu zaman zaten inandığı şeyi doğrulayan bilgiyi arar, karşısına çıkan kanıtı da o inanca göre okur.

Buradan “ürünü boş verin” dersi çıkmaz. Kötü bir ürünü algıyla uzun süre taşıyamazsınız. Ama ürünü iyileştirmek için harcadığınız her saatin müşterinin zihninde bir karşılığı olup olmadığını sormanız gerekir. Laboratuvarda kazanılan savaş, rafta kazanılmış sayılmaz.

Algıyı siz kurmazsanız boşluğu rakibiniz doldurur.

Diyelim ki bir zeytinyağı üreticisisiniz. Yağınız iyi, analiz sonuçlarınız düzgün. Ama müşteriniz zeytinyağını başka bir markanın adıyla öğrenmiş. Onun zihninde iyi zeytinyağının bir adı ve bir fiyatı zaten var. Sizin etiketinize de o adı aklında tutarak bakıyor.

Siz analiz raporuyla karşısına çıktığınızda o yeri kolay kolay boşaltmaz. Rapor bilgi verir, inancı yerinden oynatmaz. Zihinde hangi yeri alacağınızı seçmeniz gerekir. “Soframdaki en iyi yağ” yeri doluysa, “köyünü bildiğim yağ” yeri boş olabilir. Savaş, o yer için verilir.

Bu seçimi yaptığınızda her şey ona göre hizalanır. Ambalajdaki cümle, fiyat, satış yaptığınız yer ve ürünü anlatan kişinin dili aynı şeyi söylemeye başlar. Müşteri bunları tek tek fark etmez, ama toplamını hisseder. Algı dediğimiz şey, bu küçük işaretlerin zihinde bıraktığı izdir.

Nerede durduğunuzu görmek için ürün toplantılarınıza birkaç soru ekleyin. Cevapları kendi aranızda vermeyin, müşteriye sorun.

  • Müşteriniz markanızı bir arkadaşına hangi kelimelerle anlatıyor?
  • Rakibinizi anarken hangi kelimeyi kullanıyor, sizi anarken hangisini?
  • En çok övündüğünüz özellik, müşterinin aklında kalan özellikle aynı mı?
  • Ürününüzün üzerindeki adı kapatsanız, müşteriniz aynı şeyi söyler miydi?

Müşteri almak istediği tadı alır.

Jack Trout, 2008 tarihli Büyük Markalar Büyük Hatalar kitabında bunu şöyle anlatır: “İnanmak istediğiniz şeye inanırsınız. Nasıl bir tat almak istiyorsanız öyle bir tat alırsınız.” Bu cümleyi okuyup müşteriye kızmak kolaydır. Daha faydalısı, onun neye inanmak istediğini öğrenmektir.

Bu, müşteriye yalan söylemenin yolunu aramak olarak okunmasın. Verdiğiniz sözü ürün karşılamalı. Ama müşterinin hangi sözü duymaya hazır olduğunu bilmeden en doğru sözü bile boşa söylersiniz. Söz ile ürün arasındaki mesafe açıldığında ise algı bu kez aleyhinize çalışır.

Ürününüzü geliştirmeye devam edin. Ama savaşın nerede yapıldığını gözden kaçırmayın. Müşterinizin damağındaki tat, zihnindeki inançla başlar.

Danışmanlık

Markanız için doğru adımı birlikte belirleyelim.

Marka Masası’nda strateji, konumlandırma ve büyüme kararlarınızı birebir ele alıyoruz.

Diğer Yazılar