Makaleler·Konumlandırma
Kalabalık bir kategoride ikinci olmak zordur.
Ahmet Furkan Budak · Stratejik Marka Danışmanı ·
Kalabalık bir kategoride ikinci olmak zordur, bu yüzden ilk olabileceğiniz yeni bir kategori aramalısınız. Birçok marka pazara girerken liderle aynı alanda yarışmayı seçer. Aynı ürünü, aynı mesajla, biraz daha ucuza sunar. Müşterinin zihninde ise o kategorinin sahibi zaten bellidir ve yerini kolay kolay bırakmaz.
Biraz daha ucuz olmak neden strateji sayılmaz?
Liderin yanına onun benzeriyle gelmek güvenli görünür. Pazar kanıtlanmıştır, müşteri vardır, ne yapılacağı ortadadır. Ama bu yolda elinizde kalan tek koz fiyattır. Fiyat ise liderin istediği gün eşitleyebileceği bir avantajdır. Üstelik size indirim için gelen müşteri, daha ucuzunu bulduğu gün gider.
Bir ayakkabı markası kurduğunuzu varsayın. Pazarda herkesin bildiği bir isim var ve siz de benzer modeli, benzer cümlelerle, biraz daha düşük fiyata sunuyorsunuz. Müşteri vitrininize baktığında aklından geçen ad büyük ihtimalle liderin adıdır. Yani kendi bütçenizle onun hatırlanmasına hizmet etmiş olursunuz.
Fiyatla yarışmanın bir bedeli de içeride ödenir. Kârınız düştükçe ürüne ve müşteri deneyimine ayıracağınız para azalır. Sonunda hem daha ucuz hem daha zayıf bir seçeneğe dönüşürsünüz. Liderin bütçesi bu yarışı uzatır, sizin bütçeniz kısaltır.
Hafıza ilkten yanadır.
Al Ries ve Jack Trout, Pazarlamanın 22 Değişmez Kuralı kitabında bunu kategori kuralı olarak tanımlar. Bir kategoride ilk olamıyorsanız, ilk olabileceğiniz yeni bir kategori yaratın. İnsanlar en iyiyi hatırlamakta zorlanır, ilki hatırlar.
Bunu kendi üzerinizde deneyebilirsiniz. Bir alanda ilk duyduğunuz ismi çoğu zaman kolayca söylersiniz. Aynı alanda en iyisi sorulduğunda ise duraksarsınız, çünkü en iyi tartışmalı bir sözdür ve herkesin ölçüsü farklıdır. “İlk” ise ölçü istemez.
Bu yüzden masaya oturduğunuzda ilk sorunuz “Hangi alanda ilk olabilirim?” olsun. “Nasıl daha iyi olurum?” sorusu bundan sonra gelir. Daha iyi olmak değerlidir, ama kimsenin sizi karşılaştırmadığı bir yerde çok daha fazla işe yarar.
Yeni kategori nereden çıkar?
Yeni kategori yaratmak için icat yapmanız gerekmez. Çoğu zaman var olan büyük bir alanı daraltmak ya da farklı bir ölçüte göre yeniden tanımlamak yeter. Belirli bir insan grubu için çalışabilir, belirli bir kullanım anına odaklanabilir ya da kategorinin herkesin ihmal ettiği bir derdini merkeze alabilirsiniz.
Bir pastane düşünün. Şehrin en iyi pastanesi olmaya çalışırsa kalabalığın içine girer. Yalnızca glütensiz ürünler yapan pastane olduğunda o küçük alanda ilk akla gelen isim olabilir. Müşteri sayısı azalmış gibi görünür, ama sizi arayan insanın seçenekleri de azalmıştır.
Aynı mantık hizmet işlerinde de geçerlidir. Bir muhasebeci, her işletmeye baktığını söylemek yerine yalnızca kafe ve restoranların defterini tuttuğunu söylediğinde o sektörde ağızdan ağza dolaşan isim olur. Bu daralma başta korkutur, müşteri kaçıracağınızı düşünürsünüz. Oysa vazgeçtiğiniz, büyük alanda zaten sizi seçmeyecek olan kalabalıktır.
Rakibinizden daha iyi olmaya çalışmadan önce ondan farklı olmanın yolunu arayın. Küçük bir alanın lideri olmak, büyük bir alanın kalabalığında kaybolmaktan çok daha değerlidir. Küçük alan size bir de bütçe avantajı sağlar, çünkü anlatmanız gereken kitle daralır ve söyleyeceğiniz söz keskinleşir.
Farkınız gerçek mi, yoksa yalnızca kelimede mi?
En sık yapılan hata, kategoriyi yalnızca kelimede yaratmaktır. Kimsenin ihtiyaç duymadığı bir farkı büyük harflerle yazmak kategori kurmaya yetmez. Müşteri o yeni adı duyduğunda hayatında neyin değişeceğini anlamıyorsa, elinizde yalnızca yeni bir etiket vardır.
Kategorinin adını kendiniz koysanız bile müşterinin diliyle kurun. Uzun ve teknik bir ifade kimsenin ağzına yerleşmez. Bir arkadaşına anlatırken kullanacağı kelime neyse, kategorinizin adı da odur.
Farkınızı şu sorularla sınayın. Bu farkı müşteriye bir cümleyle anlatabiliyor musunuz? Müşteri bu farkın bedelini ödemeye razı mı? Lider yarın aynısını söylese sizin söylemeniz hâlâ daha inandırıcı olur mu?
Bu sorulara evet diyebiliyorsanız elinizde bir başlangıç vardır. Sonrası kararlılık ister, çünkü küçük alan ilk zamanlar dar gelir ve büyük pazara dönme isteği hep kapıdadır. O darlığa katlanın. Kendi kategorinizi kurduğunuzda rakip sayınız azalır.
Danışmanlık
Markanız için doğru adımı birlikte belirleyelim.
Marka Masası’nda strateji, konumlandırma ve büyüme kararlarınızı birebir ele alıyoruz.
Diğer Yazılar

