Makaleler·Marka Danışmanlığı ve Uzmanlık
Marka Danışmanı Ne İş Yapar? Görevleri ve Sorumlulukları Nelerdir?
Marka danışmanının gündelik işi beş görevde toplanır. Markanın mevcut durumunu analiz eder, yönetimle karar atölyeleri yürütür, kararları yazılı belgelere döker, uygulamanın bu belgelere uyup uymadığını denetler ve sonuçları ölçer.
Ahmet Furkan Budak · Stratejik Marka Danışmanı ·
Marka danışmanı, markayla ilgili kararların doğru bilgiyle alınmasını, yazıya geçirilmesini ve uygulamada korunmasını sağlayan uzmandır. Gündelik işi beş görevde toplanır. Araştırma ve analiz yapar, yönetim ekibiyle atölyeler yürütür, kararları belgelere döker, uygulamayı denetler ve sonuçları ölçer.
Bu yazı, marka danışmanı ne iş yapar sorusunu bu beş görev üzerinden ve iş günü ölçeğinde ele alıyor. Mesleğin tanımı ve hizmetin bütünü marka danışmanlığı sayfasında yer alıyor. Danışmanın hangi konularda uzmanlaştığı ise hizmet alanlarını anlatan yazıda ayrıca inceleniyor.
Araştırma ve analiz ilk haftaları nasıl doldurur?
Danışmanın ilk görevi, markanın bugün nerede durduğunu kanıta dayalı biçimde ortaya koymaktır. Bu aşamada yönetici ve çalışan görüşmeleri yapılır, mevcut müşteri araştırmaları okunur ya da yenileri tasarlanır, rakiplerin vaatleri ve iletişimi incelenir. Satış verileri, müşteri yorumları ve şikâyet kayıtları da bu tabloya eklenir.
Analizin amacı, yönetimin varsayımlarını sınamaktır. Kevin Lane Keller ve arkadaşları, konumlandırmadan sorumlu yöneticilerin geleneksel olarak farklılık noktalarına odaklandığını yazar1. Yazarlara göre markanın kıyaslandığı referans çerçevesi ve rakiplerle paylaşılan özellikler, yani eşitlik noktaları, çoğu zaman gereken dikkati görmez1. Makaledeki örneklerde Maytag dayanıklılıkla, Tide beyazlatma gücüyle, BMW ise yol tutuşuyla ayrışır1. İyi bir analiz, bu farklılık noktalarının yanında markanın hangi kategoride değerlendirildiğini ve müşterinin hangi asgari özellikleri beklediğini de gösterir.
Analiz haftaları bir teşhis raporuyla kapanır. Raporda markanın güçlü ve zayıf yanları, müşterinin markayı hangi rakiplerle kıyasladığı ve yönetim varsayımlarından hangilerinin veriyle desteklenmediği yer alır. Rapor, atölyelerde tartışılacak seçeneklerin ilk taslağını da içerir. Danışman bu belgeyi sunarken görüşme yaptığı çalışanların kimliğini korur, çünkü saha bilgisinin dürüst aktarılması bu güvene bağlıdır.
Atölyeler neden yönetim ekibiyle birlikte yürütülür?
İkinci görev, analizden çıkan seçenekleri yönetim ekibiyle tartışmak ve karara bağlamaktır. Atölyeler bu iş için kurulur. Bir atölyede genellikle hedef kitle tercihleri, konumlandırma seçenekleri, marka değerleri ya da portföy kararları ele alınır.
Atölyenin işlevi, farklı yöneticilerin aynı soruya verdiği farklı cevapları görünür kılmaktır. Daniel Kahneman ve arkadaşları, kurumların çalışanlarının kararlarında tutarlılık beklediğini, ama yargıların bir kişiden diğerine büyük ölçüde değişebildiğini gösterir2. Yazarlar bu tutarsızlığı gürültü olarak adlandırır ve yüksek ama gizli bir maliyet olarak tanımlar2. Marka kararlarında gürültü, her birimin markayı kendi önceliğine göre yorumlaması biçiminde ortaya çıkar. Danışman tartışmayı önceden tanımlanmış ölçütlere bağlayarak bu dağınıklığı azaltır.
Atölye bir uzlaşma toplantısı olarak kurgulanmaz. Roger Martin’e göre strateji seçmek, olasılıkları ve seçenekleri açıkça kapatan kararlar gerektirir3. Danışman bu nedenle ekibin hangi seçeneklerden vazgeçtiğini de kayda geçirir. Vazgeçilen seçenekler yazılmadığında, aynı tartışma birkaç ay sonra yeniden açılır.
Kararlar hangi belgelere dönüşür?
Üçüncü görev yazımdır. Atölyede alınan kararlar, ekip değişse de korunabilmesi için belgelere aktarılır. Tipik karar dokümanları strateji belgesi, konumlandırma ifadesi, mesaj hiyerarşisi, marka mimarisi şeması, sözel kimlik rehberi ve tasarım brifidir.
İyi bir karar dokümanı, kararı gündelik davranışa çevirecek kadar somut olur. Mailchimp’in kamuya açık içerik rehberi buna bir örnek sunar. Rehbere göre markanın sesi günden güne pek değişmez, tonu ise duruma göre değişir4. Ton, hitap edilen kişinin duygusal durumuna göre de ayarlanır4. Bu ayrım, bir müşteri hizmetleri yazarının ya da sosyal medya editörünün danışmana sormadan doğru kararı verebilmesini sağlar. Belgelerin hangi aşamada ve hangi sırayla hazırlandığı danışmanlık sürecini anlatan yazıda ayrıntılı biçimde anlatılıyor.
Uygulama denetimi nasıl yürütülür?
Dördüncü görev, kararların sahada uygulanıp uygulanmadığını izlemektir. Danışman ajansların, iç ekiplerin ve tedarikçilerin ürettiği işleri belgelerle karşılaştırır. Web sitesi metinleri, satış sunumları, ambalajlar, kampanya taslakları ve çağrı merkezi senaryoları bu denetimin kapsamına girer.
Tutarlılık müşteri açısından da somut bir beklentidir. Salesforce’un 15 binden fazla tüketiciyle yaptığı araştırmada katılımcıların yüzde 69’u departmanlar arasında tutarlı etkileşim beklediğini belirtti5. Denetim bu yüzden pazarlama malzemeleriyle sınırlı tutulmaz. Satış ve müşteri hizmetleri ekiplerinin müşteriyle kurduğu dil de incelenir ve sapmalar raporlanır.
Denetimin bir sınırı vardır. Danışman kampanya üretimini, medya planlamasını ya da tescil başvurusunu kendisi yürütmez. Bu işlerin sahipleri ajanslar, iç ekipler ve marka vekilleridir. Rollerin nasıl ayrıldığı danışman, ajans ve marka vekili karşılaştırmasında ayrı ayrı anlatılıyor.
Ölçüm hangi göstergelerle yapılır?
Beşinci görev ölçümdür. Danışman, çalışma başlamadan hangi göstergelerin izleneceğini yönetimle birlikte belirler ve belirli aralıklarla sonuçları raporlar. Bilinirlik, akla ilk gelen marka olma oranı, tercih, fiyat primi, tavsiye eğilimi ve müşteri kaybı bu göstergelerin başında gelir.
Ölçümün kavramsal temeli marka değeri literatüründe durur. Keller, müşteri temelli marka değerini marka bilgisinin tüketicinin pazarlama faaliyetlerine verdiği tepkide yarattığı fark olarak tanımlar6. Bu farkı görmek için aynı ürünün isimsiz ya da hayali bir adla sunulan hâline verilen tepkiyle karşılaştırma yapılır6. Keller’e göre olumlu marka imajı daha yüksek marj ve fiyat artışlarına karşı daha az esnek talep sağlar6. Danışmanın raporu bu nedenle bilinirlik verisini fiyat ve marj verisiyle birlikte okur.
Raporlama sıklığı göstergeye göre değişir. Satış ve web verileri aylık izlenebilirken bilinirlik ve tercih gibi algı göstergeleri daha seyrek aralıklarla ölçülür. Danışman, kısa vadeli dalgalanmaları uzun vadeli eğilimle karıştırmamak için her göstergenin ne zaman okunacağını baştan yazar.
Görevlerin ağırlığı role göre nasıl değişir?
Beş görevin dağılımı, danışmanın hangi düzeyde çalıştığına göre farklılaşır. Kimlik ve ifade düzeyinde çalışan bir danışmanın takvimi belge ve denetim ağırlıklıdır. Portföy ve büyüme kararlarında çalışan bir danışman ise zamanının büyük kısmını yönetim kurulu hazırlıklarına ve finansal analize ayırır. İki rol arasındaki fark stratejik marka danışmanı ile marka danışmanını karşılaştıran yazıda ayrıca inceleniyor.
Bir danışmanın işini değerlendirmenin en sağlam yolu, çalışma bittikten altı ay sonra şirkette neyin değiştiğine bakmaktır. Toplantı odasında alınan kararlar satış sunumlarında, müşteri yazışmalarında ve fiyat görüşmelerinde izlenebiliyorsa görev yerine gelmiştir. Kanaatimce mesleğin olgunluğu, danışman masadan kalktıktan sonra kurduğu düzenin kendi başına işlemeye devam etmesiyle ölçülür.
Kaynakça
- 1.Keller, K. L., Sternthal, B. ve Tybout, A. M. (2002). Three Questions You Need to Ask About Your Brand. Harvard Business Review. hbr.org
- 2.Kahneman, D., Rosenfield, A. M., Gandhi, L. ve Blaser, T. (2016). Noise: How to Overcome the High, Hidden Cost of Inconsistent Decision Making. Harvard Business Review. hbr.org
- 3.Martin, R. L. (2014). The Big Lie of Strategic Planning. Harvard Business Review. hbr.org
- 4.Mailchimp (t.y.). Voice and Tone. Mailchimp Content Style Guide. styleguide.mailchimp.com
- 5.Salesforce (2024). New Research Shows How AI Agents Can Step In as Consumer Trust Slips. Salesforce. salesforce.com
- 6.Keller, K. L. (1993). Conceptualizing, Measuring, and Managing Customer-Based Brand Equity. Journal of Marketing, 57(1), 1-22. doi.org
Danışmanlık
Markanız için doğru adımı birlikte belirleyelim.
Marka Masası’nda strateji, konumlandırma ve büyüme kararlarınızı birebir ele alıyoruz.
Diğer Yazılar

