Makaleler·Sosyal Girişimcilik
İyi bir amaç tek başına bir markayı ayakta tutmaz.
Ahmet Furkan Budak · Stratejik Marka Danışmanı ·
İyi bir amaç bir sosyal girişimi başlatır, onu ayakta tutan ve büyüten ise markadır. Sosyal girişimler çoğu zaman güçlü bir niyetle yola çıkar. Bir soruna çözüm üretmek, bir topluluğa fayda sağlamak, dünyayı biraz daha iyi bir yer haline getirmek. Bu niyet ilk adımı attırır, yolda kalmak için ise çok daha fazlasına ihtiyaç duyulur.
Köydeki kadınların ürettiği sabunları satan bir girişim düşünün. İlk siparişler dostlardan gelir, çünkü herkes destek olmak ister. Bir süre sonra dostların sabun ihtiyacı biter. Yabancı bir müşteri ise sabunun kokusuna ve fiyatına bakar.
Açılış günlerinde herkes heyecanlıdır, kurucu teşekkür etmeye yetişemez. Birkaç ay sonra heyecan diner ve geriye tek bir soru kalır: Bu ürün kendi başına satılıyor mu?
Müşteri önce neye güvenir?
İnsanlar bir ürünü sadece iyi bir işe destek olmak için satın almaz. Önce ürünün kendisine, sonra arkasındaki hikâyeye güvenir. Sırayı ters kurarsanız acıma satarsınız, acıma da bir kez satın alır.
Kurucu amaca âşık olduğunda ürün anlatının sonuna kalır. Alıcı ise tam tersi bir sırayla bakar. Aklındaki ilk soru, bu ürünün kendisine ne faydası olduğudur. O soruya cevap aldıktan sonra amacınızı dinlemeye hazır olur.
Kalite bu yüzden ahlaki bir meseledir. Yarım yamalak bir ürünü “iyi bir amaç için” diye satarsanız alıcı bir daha gelmez, üstelik amacınıza da şüpheyle bakar. Kötü bir ürün, arkasındaki davaya da zarar verir. Aynı alanda çalışan başka girişimlerin de kapısını daraltır.
Hikâyenizi anlatmayın demiyorum. Hikâye ürünün arkasında durduğunda güçlüdür, önüne geçtiğinde ürünü gizler. Önce ne sattığınızı söyleyin, sonra kimin hayatına dokunduğunuzu.
Niyet, gelir modelinin yerini tutmaz.
Bu yüzden sosyal girişimin de net bir konumlanmaya, tutarlı bir iletişime ve sürdürülebilir bir gelir modeline ihtiyacı vardır. Bir ticari markadan ne bekliyorsanız sosyal girişimden de onu bekleyin. Alıcı, iyi niyet için indirim yapmaz.
- Net bir konumlanmaKime, hangi sorunda ve neden sizden alması gerektiğini tek cümlede söyleyebilmek.
- Tutarlı bir iletişimÜrünün kalitesini ve amacın sonuçlarını her yerde aynı dille anlatmak.
- Sürdürülebilir bir gelir modeliBağış ya da iyi niyet azaldığında da üretimi ve maaşları karşılayabilen bir düzen kurmak.
Konumlanma sorusunu ciddiye alın. “Kadınlara destek oluyoruz” cümlesi amacınızı anlatır, kimin neden sizden alacağını anlatmaz. Diyelim ki sabununuz hassas ciltler için üretiliyor. O zaman rakipleriniz diğer sosyal girişimlerle sınırlı kalmaz, raftaki bütün sabunları kapsar.
Hibe ve bağışla başlamak ayıp olmaz, onlara bel bağlamak ise kırılgandır. Bir destek kesildiğinde üretim de duruyorsa kurduğunuz yapı bir kampanyadan öteye geçememiştir. Gelirinizin nereden geldiğini açıkça yazın. Tek bir kaynağa bağlıysanız amacınız da o kaynağa bağlıdır.
Markalaşmak amaca ihanet sayılır mı?
Sosyal girişimciler arasında sık duyulan bir çekince var: Markalaşmak ticarileşmektir, amacı gölgeler. Bu düşünce iyi niyetten doğar, faturasını ise yardım etmek istediğiniz insanlar öder. Kapanan bir girişim kimseye fayda sağlayamaz. İyi bir ambalajdan ya da iddialı bir fiyattan utanmanın amaca bir faydası yoktur.
Amaç girişimi başlatır, marka ise onu büyütür. Ne kadar çok insana ulaşırsanız yarattığınız fayda da o kadar büyür. Sabun örneğine dönün. Tekrar tekrar alınan bir sabun, daha çok kadının geçimine dokunan bir sabundur.
Faydanızı da ölçün. Kaç insana ulaştığınızı ve kimin hayatında ne değiştiğini yazıya dökün. Tutarlı bir iletişimin en sağlam malzemesi budur. Rakam ve gerçek insan bir araya geldiğinde anlattığınız şey inandırıcı olur.
Kendinize şunu sorun: Amacınızı bir an için anlatmasanız ürününüz yine de satılır mıydı? Bir yabancıya ne yaptığınızı anlattığınızda aklında ilk ne kalıyor? Destek verenler bir gün vazgeçse geliriniz ne olurdu? Bu soruların cevabı, amacınızın ne kadar güvende olduğunu gösterir.
Amacınızı korumak istiyorsanız ona sağlam bir işletme kurun. Bu nedenle sosyal girişimcilikte markalaşma, amaca hizmet etmenin en güçlü yoludur.
Danışmanlık
Markanız için doğru adımı birlikte belirleyelim.
Marka Masası’nda strateji, konumlandırma ve büyüme kararlarınızı birebir ele alıyoruz.
Diğer Yazılar

